Patologie gruczołu Hardera u szczurów.

Aktualizacja: lip 8

Patologie gruczołu Hardera u szczurów.


Gruczoł Hardera został opisany po raz pierwszy przez szwajcarskiego anatoma Johanna Jacoba Hardera u daniela zwyczajnego (Dama vulgaris). Obecnie wiemy, iż występuje on u gadów, płazów, ptaków, a także u większości ssaków lądowych. Zlokalizowany jest w obu oczodołach, tuż za gałkami ocznymi. Pełni funkcję wydzielniczą - rodzaj produkowanej wydzieliny różni się w zależności od gatunku zwierzęcia. U szczurów głównymi produktami wydzielanymi przez gruczoł są - oprócz wydzielanych u przeważającej części ssaków lipidów i mukopolisacharydów - porfiryny oraz melatonina.


Prawidłowa budowa gruczołu Hardera.


Makroskopowo gruczoł Hardera ma kształt podkowy, a jego kolor zależy od obecności oraz rodzaju melanocytów i może wahać się od różowego do ciemnoszarego. Ponadto u gryzoni, na jego powierzchni można dostrzec drobne ogniska pigmentu, które świecą pod lampą UV – są to porfiryny, których ilość w tkance różni się w zależności od linii, płci i wieku osobnika. Cała struktura gruczołu pokryta jest tkanką łączną luźną, od której w głąb odchodzą pasma tkanki łącznej, dzielące go na płaty i płaciki. Mikroskopowo gruczoł zbudowany jest z licznych kanalików i pęcherzyków, wysłanych piramidalnym nabłonkiem. Komórki nabłonka mają różną wysokość, zależną od fazy wydzielniczej, oraz jądro z dwoma lub trzema jąderkami zlokalizowane u podstawy komórki. Resztę cytoplazmy komórki zajmują pęcherzyki, zawierające przede wszystkim lipidy nadające jej piankowaty wygląd.


Zapalenie gruczołu Hardera zazwyczaj jest spowodowane urazem i gromadzeniem się krwi w okolicy zagałkowej. Innymi czynnikami inicjującymi zapalenie mogą być ciała obce, nadmierna ekspozycja na światło oraz czynniki zakaźne (np. koronawirus szczurów powodujący sialodacryoadenitis, czyli nieżyt nosa, zapalenie gruczołów ślinowych szyjnych i gruczołów łzowych). W badaniach oceniających toksyczność substancji określa się rodzaj zapalenia – zapalenie ostre, przewlekłe, ziarniniakowe, ropne lub mieszane – oraz stopień jego nasilenia.


Z opisanym w poprzednim akapicie zapaleniem należy różnicować naciek komórek jednojądrzastych w śródmiąższu narządu. Jest to obraz często obserwowany pod mikroskopem. Widoczne nacieki składają się w głównie z limfocytów, ale inne komórki zapalne również mogą być obecne. Ziększona częstotliwość i stopień nasilenia nacieku zapalnego w oglądanych preparatach, może sugerować wystąpienie stanu patologicznego. W diagnostyce różnicowej w przypadku infiltracji komórek zapalnych brak będzie niszczenia tkanki, włóknienia, obrzęku czy wylewów krwi.


Martwicę gruczołu Hardera w obrazie mikroskopowym możemy podejrzewać w przypadku zaburzenia architektoniki narządu i zastąpienia prawidłowej tkanki kruszywem komórkowym, czemu towarzyszy obecność komórek nacieku zapalnego. Komórki stają się obrzmiałe, a ich jądra ulegają pyknozie lub karioreksji. Stan ten jest najczęściej spowodowany urazem, ale możliwą przyczyną mogą być również nadmierną ekspozycją na światło lub użycie środka drażniącego w okolicy oczu. Martwica i uszkodzenie gruczołu Hardera może wystąpić na etapie wczesnego rozwoju zakażenia koronawirusem szczurów.


Zmniejszenie wielkości narządu może wskazywać na zanik gruczołu Hardera. Zanik może być ogniskowy lub rozlany i jest powodowany przez wiele czynników, wśród których wymienia się mutacje genetyczne, niedobory żywieniowe, obecność ciała obcego, uraz i pęknięcie naczyń prowadzące do gromadzenia się krwi za gałką oczną, oraz zanik wtórny do zwyrodnienia lub zapalenia gruczołu Hardera. W obrazie mikroskopowym dostrzec można wówczas wiele pęcherzyków nieregularnego kształtu, wysłanych spłaszczonym nabłonkiem. Zanikowi często towarzyszy rozplem śródmiąższowej tkanki łącznej.


Hiperplazja gruczołu Hardera może wystąpić jako odpowiedź na uszkodzenie lub jako proces pierwotny. W obrazie mikroskopowym zachowana jest architektura tkanki, obserwuje się natomiast powiększenie komórek pęcherzykowych, które nakładając się na siebie mogą dawać fałszywy obraz nabłonka wielowarstwowego. Ogniska hiperplazji są z reguły dobrze odgraniczone od zdrowej tkanki, różnią się też nieco intensywnością koloru w barwieniu H&E, stąd są dość łatwe do zauważenia.


Obecność dużych, dobrze odgraniczonych, pojedynczych lub licznych przestrzeni w strukturze narządu, sugeruje powstanie torbieli gruczołu Hardera. Zawartość torbieli to jasnoróżowa, homogenna masa, którą od zdrowej tkanki narządu oddziela spłaszczony nabłonek. Zmiana ta jest jednak rzadko odnotowywana.

Zdjęcia mikroskopowe i dodatkowe informacje są dostępne pod następującym adresem: https://ntp.niehs.nih.gov/nnl/special_senses/harderian/index.htm


Źródła:

● Santillo, A., Chieffi Baccari, G., Minucci, S., Falvo, S., Venditti, M., & Di Matteo, L. (2020). The Harderian gland: Endocrine function and hormonal control. General and Comparative Endocrinology, 297, 113548. doi:10.1016/j.ygcen.2020.113548

● Y Djeridane. The harderian gland and its excretory duct in the Wistar rat. A histological and ultrastructural study. J Anat. 1994 Jun; 184(Pt 3): 553–566.

● A P Payne. The harderian gland: a tercentennial review. J Anat. 1994 Aug; 185(Pt 1): 1–49.



Masz pytania


Zapraszamy do kontaktu z naszym koordynatorem ds. badań naukowych 📧lukasz.deneka@alab.com.pl lub ☎+48 516 544 853


Serdecznie zapraszamy do lektury oraz komentowania naszych wpisów!


24 wyświetlenia0 komentarz

Ostatnie posty

Zobacz wszystkie
alab bioscience.png